Chè Tà Xùa từ Tây Bắc

Chè Tà Xùa xuất xứ từ xã Tà Xùa cách huyện Bắc Yên, Sơn La khoảng 14km đường rừng núi cheo leo. Cây chè ở đây rất đặc biệt, có búp trắng cánh vàng tạo một hương vị đặc trưng riêng mà không nơi nào có được.

Chè được bà con dân tộc Mèo sao tẩm trực tiếp. Hiện nay cây chè già nhất có lẽ ở bản Trung Trinh.
Chè được bà con dân tộc Mèo sao tẩm trực tiếp. Hiện nay cây chè già nhất có lẽ ở bản Trung Trinh.

Rót chè vào chiếc chén Bát Tràng thật đẹp, chè Tà Xùa mang một mùi hương có phần giống chè Thái Nguyên,lại có vị khang khác lan tỏa. Nhấp một ngụm chè, cảm giác đầu tiên là vị đắng chát sau đó dần chuyển sang ngọt,vị ngọt thấm sâu vào trong cổ họng làm tan đi sự mỏi mệt…

Nước chè có mầu nâu sẫm không xanh như chè Thái Nguyên. Một ấm chè nhỏ nhưng sau bốn, năm lần thêm nước,màu nâu sẫm đó và hương vị chè vẫn còn giữ nguyên, những búp chè nở bung ra như những cánh hoa.

Chè Tà Xùa có lẽ đã gửi hương của mình nơi vùng đất này rồi, nếu đem cây chè tới trồng ở nơi khác thì không còn được hương vị đặc trưng của nó nữa. Chè Tà Xùa kén nước lắm đấy, tốt nhất là nước suối của vùng này, nếu ở dưới xuôi thì phải là nước khoáng đun sôi mới ngon.Thật lạ, cây chè Tà Xùa chỉ ngon ở mảnh đất trồng ra nó, nuôi sống nó, như một đứa con gắn chặt với đất mẹ.

Giới thiệu về cây chè Tà Xùa và vùng đất sinh ra nó

Những người sành trà đều biết đến một loại trà cổ thụ mọc trên núi cao của người dân tộc H’Mông với những búp trà trắng như sương tuyết, vị trà ngọt dịu, và có một mùi thơm rất lạ – đó là Trà Tà Xùa ở Sơn La. Những người lần đầu uống trà Tà Xùa, có thể sẽ cảm thấy hơi lạ với hương trà và vị trà ngọt dịu ngay từ ngụm trà đầu tiên, nhưng nếu đã quen rồi thì khó mà bỏ được. Chè Duy Thịnh có duyên được làm quen với chị Mỳ,làm ở Đài truyền hình Sơn La, và được chị giới thiệu chi tiết về lịch sử trà Tà Xùa, cho đến hình ảnh những cây trà cổ thụ, và cận cảnh người dân tộc.

H’Mông quê chị hái và chế biến chè. Mời các bạn cùng theo dõi bài giới thiệu về trà Tà Xùa của chị Mỳ nhé.Không biết từ bao giờ, trên đỉnh Tà Xùa – xã Tà Xùa, Huyện Bắc Yên, Tỉnh Sơn La – nằm ở độ cao 1500m so với mặt nước biển, quanh năm mây mù và tuyết trắng bao phủ, người dân tộc thiểu số HMông nhiều đời nay đã thấy có một loại cây tự nhiên mọc thành rừng, nhiều vô kể.

Cây xanh tốt, lá to, dầy, búp mọng, to và màu trắng. Đầu tiên bà con hái một ít búp mang về rồi cho cả búp và nước vào đun trên bếp,sau đó rót ra bát uống, mới đầu thấy tỉnh táo và ngọt ngọt nơi cổ họng.

Thế rồi mọi người truyền nhau đi hái lá và ngọn cây đó về đun nước uống hàng ngày. Sau này bà con người Kinh từ miền xuôi lên Bắc Yên khai hoang và lập nghiệp gọi cái cây mọc hoang đó là cây chè, phiên dịch ra tiếng Hmông là:”Xùa Rề”. Rồi người Kinh bắt đầu dậy cho người HMông cách hái búp chè cho vào chảo gang đốt lửa thật nóng cho búp chè vào đảo đều, vò , và sấy cho chè khô… để có chè khô thành phẩm bán ra thị trường như ngày hôm nay.

Đó là lời tâm sự của bố Mùa A Tu, Bản Mống Vàng, Xã Tà Xùa, Huyện Bắc Yên, Tỉnh Sơn La.Bố Mùa A Tu cho biết thêm: cây chè cổ thụ của nhà Bố có cách đây 5 đời, khoảng hơn 300 tuổi .Chè Tà Xùa có 2 loại, một loại búp vàng và một loại búp trắng. Nhưng loại búp trắng là ngon nhất, và uống được nhiều nước nhất. Khi uống loại chè này có hương vị đượm đà, ngọt dịu đầu môi và cả cổ họng nữa. Điều đặc biệt ở chè Tà Xùa là không có vị chát vì cây chè được mọc trên loại thổ nhưỡng có độ ẩm cao, khí hậu mát và lạnh. Một nhà thơ đã có cảm hứng đặc biệt khi lên thăm vùng chè Tà Xùa :

“… Anh đến Tà Xùa sương phủ mênh mông.
Thương búp chè non nảy chồi trong giá rét,
Rễ cổ thụ oằn mình trong lòng đất.
Chắt lọc cho đời hương vị thanh tao…”

Một điều đặc biệt nữa là khi uống một ấm chè Tà Xùa búp trắng có thể dùng hết một phích nước 2 lít mới phải thay chè mới. Chè Tà Xùa là loại chè sạch 100% vì bà con không bao giờ biết bón phân và phun thuốc .

Mời các bạn lên thăm Bắc Yên quê tôi để được thưởng thức hương vị thanh tao của chè Tà Xùa trên chính mảnh đất sinh ra A PHỦ trong tác phẩm cùng tên của nhà văn Tô Hoài nhé.Những cây trà Tà Xùa cổ thụ cao cả chục met mọc hoang trong rừng trên núi cao, nơi quanh năm sương mù bao phủ…

Thân cây lớn, với rất nhiều rêu và địa y bám trên thân.Mỗi khi hái trà, người dân tộc H’Mông phải trèo lên cây cao, hái từng búp trà non bỏ vào gùi. Lên cây mới thấy con người so với cây thật bé nhỏ

Thường mỗi cây trà cổ thụ khi hái tốn rất nhiều công sức, và năng suất cũng không cao. Theo như chị Mỳ kể thì mỗi cây trà cổ thụ khi hái chỉ được vài kg trà búp tươi.Những búp trà xanh mượt đã được hái về, chờ chế biến.Người dân sẽ làm héo trà bằng lửa, trên một chảo gang rất to, bên dưới.

Read more: http://chesuoigiang.vn/42/d/sto/che-ta-xua-loai-1.aspx#ixzz46uPyIyss