Đừng trách Putin!

Tôi tin rằng phần lớn các khách văn sẽ bối rối khi viết về ông Putin!

Bối rối ở đây không phải là không biết viết gì, mà là vì có quá nhiều điều để viết, vấn đề quá rộng. Khi theo đúng trình tự: xác định lại vấn đề, nhìn lại cổ kim đông tây, xem lại những con số thống kê… Tôi tin rằng không chỉ những ‘khách văn’, mà hầu hết mọi người – kể cả những chính trị gia – đều bối rối.

Nhưng có nên trách Putin?

Những người cộng sản chính tông, dù rất yêu mến nước Nga, mong cho nước Nga phát triển, ủng hộ Putin nhưng – tôi lại cũng tin rằng – trong sự ủng hộ đó sẽ có những tâm lý e dè nhất định!

Người thường khi bối rối người ta chỉ nói một vài câu thận trọng, không đúng cũng chả sai. Còn đa số các hành động của họ là ngán ngẩm lắc đầu, hoặc thở dài ngao ngán. Nhưng khách văn mà không viết những cái lắc đầu, tiếng thở dài ấy thành lời thì khách văn có lỗi với tri kỷ.

Tôi đã thực sự đã phải phân vân rất nhiều khi viết về việc này. Thậm chí là sáng tôi muốn viết thế này, chiều tôi muốn viết thế khác… Trước tiên, về mặt tướng số, tôi không thích Putin. Tôi cho ông không có tướng của một người nhân hậu, với cảm giác về một lãnh tụ có tình yêu thương bao la, hay lòng vị tha rộng lớn… Ngược lại, tôi có cảm giác ông ta có tướng của một kẻ cực đoan và cứng nhắc. Thứ hai, về mặt số liệu, với bình quân thu nhập của người dân tăng 5 lần, dường như nước Nga đang có được một minh quân. Dù bậc quân vương thì chỉ có tài năng thôi thì chưa đủ. Nước Nga gặp thời, tình hình bất ổn của thế giới làm gia tăng các hợp đồng vũ khí. Giá dầu tăng cao trong khi nước Nga là đại gia về thứ ấy.

Là một người yêu chuộng hòa bình và lẽ công bằng rộng khắp, tôi yêu nước Nga và có vẻ cần phải ủng hộ Putin. Nhưng khi nhìn lại lịch sử, tôi lại thấy e dè và thận trọng. Tôi không tin vào một lãnh tụ toàn tài, kinh bang tế thế trong thời hiện dại. Tôi cũng bài xích chủ nghĩa tôn sùng cá nhân. Nói dại mồm, chẳng may ông Putin mắc căn bệnh nan ý hiểm nghèo nào đó không qua khỏi. Nước Nga liệu có rời vào vòng loạn lạc? Một lãnh tụ anh minh không những lãnh đạo giỏi, mà còn phải biết phòng trừ và rút lui giỏi. Họ cần phải tính đến những yếu tố bất thường và phải để lại cho tương lai một kết cục tươi sáng…

Một đất nước mà tầng lớp giàu có cũng ủng hộ một người, tầng lớp nghèo khó cũng ủng hộ một người là một đất nước đang có vấn đề. Bởi bình thường hai giai cấp này cần phải mâu thuẫn với nhau, như lý trí với tình cảm, như Khổng Tử với Lão Tử và như CNTB với XHCN. Thậm chí chỉ khi hai tầng lớp này mâu thuẫn với nhau, ta mới thấy xã hội đang ổn. Vấn đề là mâu thuẫn ở mức nào mà thôi.

Khi mà tất cả mọi chuyện đều tốt lên thì sẽ có điều gì đó đang có vấn đề. Ông trời rất công bằng, ông không trời không cho ‘ai’ nhiều thứ quá cả. Khi mà có rất nhiều thành phần trong dân Nga đang hài lòng, là khi nguồn tài nguyên họ nước Nga đang dần cạn kiệt. Và đó cũng là khi nhân dân ở các đất nước khác đang phải chịu chuyện tang thương, loạn lạc…

Một đất nước có trình độ dân trí cao thì xã hội thường bị phân hóa. Không chỉ phân hóa trong chính trị, theo vùng miền hay giai cấp, mà còn là những phân hóa trong văn hóa, theo thế hệ như phong cách: sở thích, lối sống… Đất nước Nhật Bản, trong vòng 50 năm trở lại đây họ thay 33 đời thủ tướng. Tôi không biết điều đó có tốt không. Nhưng từ một đất nước bị tàn phá sau chiến tranh, với rất ít nguồn tài nguyên khoáng sản, họ vươn lên thành nền kinh tế đứng thứ hai (giờ là ba) thế giới. Một đất nước mà mọi người đều nghĩ như nhau là một khu rừng chỉ có một loại cây. Xuất hiện sâu bệnh là chết hết!

Đất nước nào cũng trải qua những giai đoạn thăng trầm. Ta cứ hình dung như là họ đang lên dốc hay xuống dốc. Tôi cảm thấy nước Nga giờ đang lên dốc. Hy vọng họ sẽ lên dốc trong 6 năm nữa, và hy vọng mọi chuyện đều ổn. Bất ổn trên thế giới có thể đến từ nơi khác, chứ chắc chắn sẽ không xuất phát từ nước Nga.

Chính trị gia người ta ưa số liệu, không xem tướng số. Các số liệu cho thấy nước Nga ổn, rất ổn. Nước Nga gặp thời, nước Nga đang lên dốc, nước Nga đang gặp mạnh thường quân. Đã gọi là gặp thời thì ông nào chả giỏi. Ngồi bàn tiệc thì ông nào nói chả hay, kể cả là nghẹt mũi. Nước Nga bây giờ liệu có giống như Singapore với Lý Quang Diệu? Không, Singapore nhỏ và đơn giản hơn nhiều. Singapore phát triển nhờ vị trí địa lý, nhờ năng suất lao động và trình độ quản lý. Ba yếu tố trên thứ nào cũng là thiết yếu. Điều cơ bản để giấc mơ thần kỳ của Singapore thành hiện thực là họ rất nhỏ: dễ tổ chức, dễ quản lý và kiểm soát.

Chuyện về ông Putin ở nước Nga, kể từ khi thế giới xuất hiện nền cộng hòa, đông tây là rất hiếm. Đã có nhiều minh quân đưa nhiều quốc gia vào thời kỳ thịnh trị. Nhưng cũng có không ít độc tài đẩy đất nước vào thời kỳ đen tối. Việc nước Nga do người Nga quyết định, tổng thống nước Nga do người Nga chọn. Đừng trách Putin!

Cá nhân tôi tin rằng ông Putin là một kẻ gặp thời. Như một kẻ thợ săn được một nhóm thợ săn tôn sùng. Họ tôn ông lên vì cả gia đình họ sẽ được nhờ. Nhưng động vật khu rừng họ cư trú sẽ dần cạn kiệt. Các nhóm thợ săn khác – yếu hơn – thì vợ con họ sẽ phải chịu nhiều thiếu thốn.

Chuyện về ông Putin sẽ có hồi kết như thế nào? Tương lai của nước Nga và thế giới sẽ ra sao? Điều đó chỉ có thể biết được ở thời tương lai.

Vậy chúng ta sẽ cùng nhau chờ đợi!

Ngày 08/03/2012

Theo Viện hàn lâm