Nhà máy sản xuất chip điện tử: Cuộc đại cách mạng?

TP.HCM đã và đang đẩy mạnh phát triển ngành công nghiệp CNTT, trong đó có công nghiệp vi mạch, bắt đầu bằng việc ra mắt Ban chỉ đạo thực hiện chương trình phát triển vi mạch điện tử vào tháng 3/2013 – sự ra đời mà Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Lê Mạnh Hà gọi là “cuộc cách mạng”.

Tiếp đó, một cuộc “đại cách mạng” mang tên “Nhà máy sản xuất chip điện tử” của Tổng Công ty Công nghiệp Sài Gòn (CNS) đã nổ ra, dù mới được “chấp thuận về mặt chủ trương”, nhưng đã tác động tích cực tới giới khoa học và các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Mục tiêu lớn

Thực tế, từ tháng 11/2010, UBND TP.HCM đã chấp thuận về chủ trương cho CNS lập dự án đầu tư nhà máy sản xuất chip tại Việt Nam, là dự án “lõi” của chương trình vi mạch của TP.HCM. Phó chủ tịch UBND TP.HCM kiêm trưởng ban chỉ đạo chương trình vi mạch Lê Mạnh Hà đặt nhiều niềm tin vào chương trình, sẽ: Nâng cao giá trị gia tăng các sản phẩm điện tử – viễn thông sản xuất tại Việt Nam lên 15 – 30% khi sử dụng các sản phẩm vi mạch được thiết kế và sản xuất tại Việt Nam, hướng tới doanh thu của ngành thiết kế vi mạch đạt doanh số 120 triệu USD vào năm 2020…

Cụ thể, tổng vốn đầu tư nhà máy khoảng 6.600 tỉ đồng, sử dụng công nghệ sản xuất chip kích thước 180/130nm với công suất 72.000 wafer/năm (tương đương với 1,8 tỉ con chip)… Theo khảo sát của hội Vi mạch TP.HCM, thị trường Việt Nam mỗi năm tiêu thụ 20 tỉ con chip các loại, chỉ cần đáp ứng 10% nhu cầu của thị trường, tương đương với công suất của nhà máy, là “nhà máy sản xuất chip sẽ phát triển ổn định, sau đó sẽ nâng dần công suất”.

Theo như trình bày của đề án mới được đệ trình, các sản phẩm chíp điện tử của nhà máy sẽ được tiêu thụ chủ yếu tại thị trường trong nước, phục vụ các ngành dịch vụ, du lịch, giải trí, an ninh và quốc phòng. Theo tính toán, trước đó một loạt các dự án cũng phải được khởi động để làm nền tảng cho nhà máy đi vào hoạt động hiệu quả. Ðó là các dự án Design house – Ngôi nhà phần mềm dùng chung; Dự án xây dựng nhà máy sản xuất chip điện tử; Ðào tạo nhân lực vi mạch; Ươm tạo doanh nghiệp vi mạch và hệ thống nhúng; Thiết kế và sản xuất thử nghiệm; Quảng bá vi mạch…
2.1. Nha may chip

Phải nói thêm, ban đầu, dự án nhà máy sản xuất chip có số vốn đầu tư khoảng 4.000 tỉ đồng (tương đương 200 triệu USD), theo công bố của tổng công ty Công nghiệp Sài Gòn. Nhưng nay, dự án đã được nâng lên 6.600 tỉ đồng, tương đương với 330 triệu USD (CNS hiện có khoảng 1.000 tỉ đồng). Theo các nguồn tin của chúng tôi, khi kế hoạch được manh nha trước năm 2010, số vốn dự kiến đầu tư vào nhà máy lên tới 400 triệu USD. Như vậy, việc xác định vốn đầu tư đã được nâng lên hạ xuống khá nhiều lần. Là bởi số vốn sẻ ảnh hưởng trực tiếp tới tham vọng, quy mô nhà máy, độ “hiện đại” của dây chuyền thiết bị, công nghệ… và phân khúc sản phẩm. Theo nhiều nhà khoa học, sự cẩn trọng này ít nhiều thể hiện những khó khăn của nhà đầu tư, sự “bối rối”, thiếu nhất quán, nhưng là không thừa!

Sự cẩn trọng cần thiết

Đề án xây dựng nhà máy được đánh giá là một cuộc cách mạng lớn, khi Việt Nam bắt đầu chuyển từ làm phần cứng sang làm bộ não của các sản phẩm điện, điện tử, phát triển công nghiệp vi mạch, sẵn sàng cạnh tranh với những người hàng xóm đi trước là Đài Loan, Singapore, Trung Quốc… Theo Thạc sĩ Ngô Đức Hoàng, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và đào tạo thiết kế vi mạch – ICDREC (ĐH Quốc gia TP.HCM), công nghiệp vi mạch, hiểu một cách đơn giản là gồm “Thiết kế” và “Sản xuất”. Về thiết kế, Việt Nam những năm qua đã có những bước phát triển vượt bậc, với hàng chục con chip và lõi IP có giá trị, có khả năng thương mại hóa. Còn sản xuất, là việc biến những thiết kế từ trên máy tính thành sản phẩm cụ thể, tức là ở các nhà máy. “Hiện nay, ICDREC đang phải đưa các thiết kế qua Đài Loan, Singapore để sản xuất, nhưng sau này, có thể những thiết kế sẽ được sản xuất ra thành phẩm ngay tại Việt Nam, khi nhà máy sản xuất chip điện tử ra đời” – ông Ngô Đức Hoàng cho biết.

Nói về nhà máy, ông Hoàng đặt rất nhiều kỳ vọng, nhưng cũng không quên nêu những thách thức lớn, mà “nan giải” nhất vẫn là nguồn nhân lực. Ông Hoàng cho biết: “Ở Dubai, khi người ta mua lại một nhà máy sản xuất chip của Singapore, họ sẽ giữ lại toàn bộ đội ngũ lãnh đạo, chuyên gia, kỹ thuật viên… để ổn định hoạt động, sau đó mới chuyển giao dần dần. Mà bạn biết đấy, lương của CEO các nhà máy lên tới trên nửa triệu USD/năm. Ngoài ra, để có được một nhân viên đứng máy đủ trình độ vận hành, phải mất trên dưới 25.000 USD phí đào tạo! Do đó, khi xây dựng nhà máy, chúng ta phải tính tới chi phí lương chuyên gia, đào tạo nhân lực trình độ cao, thực hiện “một kèm một” để họ chuyển giao cho người Việt mình, để có thể hoàn toàn tiếp quản nhà máy, có thể trong 1, hoặc 2 năm.”

http://www.dreamstime.com/stock-image-mind-chip-image22760011

Nâng hàm lượng chất xám trong sản phẩm, cần thiết nhưng không thể vội!

Khi thực hiện chuyên đề này, chúng tôi cũng đã tìm gặp rất nhiều chuyên gia, nhà khoa học có kinh nghiệm trong lĩnh vực vi mạch. Một nhà khoa học (xin không nêu tên) đã tỏ ra băn khoăn về vấn đề vốn. Ông cho biết: “Ban đầu, chủ đầu tư định đầu tư 400 triệu USD, rồi giảm xuống 200 triệu USD, rồi tăng lên 330 triệu USD, sự chênh lệch rất lớn! Nếu đã đầu tư, chúng ta phải đầu tư thiết bị, công nghệ hiện đại hàng đầu thế giới (số tiền 400 triệu USD mới khả thi), còn giảm vốn mà giữ nguyên quy mô, thì sợ rằng thiết bị, công nghệ sẽ lạc hậu (?)” Nhà khoa học này cũng đề nghị, nếu khó khăn về vốn, chúng ta hãy đầu tư nhà máy quy mô nhỏ hơn (khoảng 50-70 triệu USD), phục vụ việc nghiên cứu, đào tạo nhân lực và sản xuất sản phẩm số lượng vừa phải phục vụ quốc phòng, an ninh (số lượng ít, chủng loại nhiều) và cho các doanh nghiệp điện tử trong nước.

“Đã làm thì làm cho ra làm, còn không thì phải nghiên cứu kỹ, giảm quy mô xuống”, đây là một ý kiến chung của không ít chuyên gia về vi mạch. Một nhà khoa học còn cho biết lãnh đạo TP.HCM và Bộ KH&CN đã nhận được rất nhiều ý kiến đóng góp của giới khoa học, trong đó có việc giảm quy mô nhà máy xuống, với công suất khoảng 500 triệu chip/năm, thay vì 1,8 tỉ chip/năm như đề án hiện tại của CNS, hoặc là mở cửa kêu gọi nhà đầu tư để làm một nhà máy thực sự “đẳng cấp”, với số vốn lên tới 400-500 triệu USD.

“Chúng ta làm đang làm một cuộc đại cách mạng, thì phải táo bạo, quyết đoán, nhưng phải thận trọng, tính xa. Nếu cách mạng không thành, sẽ kéo theo rất nhiều hệ lụy, ảnh hưởng tiêu cực tới nhà đầu tư, giới khoa học và các sinh viên đang theo học ngành thiết kế vi mạch…” – một nhà khoa học chia sẻ.

Đoàn Kiên Giang

 Ông Lê Mạnh Hà, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM:

“Đến nay thành phố đã hội đủ điều kiện để phát triển ngành công nghiệp vi mạch nhờ nguồn nhân lực dồi dào và có trình độ cao, giá nhân công thấp, có nhiều tiềm năng về thị trường trong nước và có kinh nghiệm về xuất khẩu, có khả năng thiết kế vi mạch…

Khi dự án đầu tiên này thành công sẽ có những tác động lớn đối với kinh tế thành phố, tạo nên những cú hích mạnh mẽ để chuyển đổi cơ cấu kinh tế, chuyển đổi từ công nghiệp thâm dụng lao động do chủ yếu là gia công sang công nghiệp có giá trị gia tăng cao và tạo ra lượng hàng hóa có công nghệ chất xám cao. Chắc chắn là nếu nhanh chóng đưa nhà máy vào hoạt động sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa rất lớn với nền kinh tế của cả nước. “

Thạc sĩ Ngô Đức Hoàng, Giám đốc ICDREC:

“Nhà máy ra đời sẽ là một bước tiến lớn đối với công nghiệp vi mạch đất nước. Chúng ta không mong lập tức cạnh tranh với những đại gia thế giới, mà trước mắt để phục vụ nhu cầu trong nước, phục vụ quốc phòng, an ninh. Cũng cần phải nói rằng, sản phẩm chip của Ấn Độ, Hàn Quốc, Trung Quốc có sức cạnh tranh là những nước đi sau, nhưng hiện nay, sức cạnh tranh trên toàn cầu của họ là rất lớn, dù xuất phát điểm thấp.

Về đầu ra, như tôi đã từng chia sẻ rất nhiều lần, nhà nước cần phải hỗ trợ nhà máy giai đoạn đầu để duy trì hoạt động và phát triển. Đơn cử như việc lựa chọn chip Việt cho các thẻ RFID (chứng minh thư điện tử, thẻ ATM, thẻ quản lý bệnh nhân…) cho gần 90 triệu dân Việt Nam, tức là hàng trăm triệu thẻ.”

Đại tá Nguyễn Mạnh Quân, Phó TGĐ Tecapro (Bộ Quốc phòng):

“Đây là một chủ trương thể hiện sự quyết tâm của TP.HCM trong việc phát triển công nghiệp vi mạch. Vì là một dự án quy mô rất lớn, nhà đầu tư cần phải cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng nhu cầu trong nước và khả năng xuất khẩu sản phẩm ra nước ngoài, cạnh tranh với cách nước mạnh trong khu vực. Tecapro hiện vẫn phải nhập khẩu chip trắng từ nước ngoài, tổng giá trị khoảng vài chục ngàn USD phục vụ chế tạo thiết bị quân sự, tổng đài, các thiết bị giám sát hành trình phục vụ dân sự…”