Chúng tôi là…hàng Việt Nam chất lượng cao!

Sự hội nhập, toàn cầu hóa của truyền thông Việt đã và đang tạo ra cho những người làm báo trong nước cơ hội được làm việc, cộng tác với những cơ quan truyền thông quốc tế. Những trải nghiệm mới mẻ, thậm chí bổ ích, từ đó cũng được rút ra. Câu chuyện làm cộng tác viên ảnh cho hãng thông tấn Mỹ AP của phóng viên- nghệ sĩ nhiếp ảnh Na Sơn sẽ cho ta thấy được phần nào công việc của một người làm báo quốc tế tại Việt Nam.

  NA SƠN (CỘNG TÁC VIÊN HÃNG THÔNG TẤN MỸ AP)

Áp lực là đương nhiên

+ Cơ duyên nào đã dẫn lối anh đến với một cơ quan truyền thông quốc tế lớn như hãng thông tấn Mỹ AP?

– Tôi bắt đầu chụp ảnh cũng tương đối lâu nhưng thực sự từ đầu năm 2005 mới bắt đầu chụp ảnh chuyên nghiệp thực sự- nghĩa là coi nó như công việc duy nhất và nguồn thu nhập duy nhất. Thời gian đầu tôi cộng tác với nhiều tờ báo, tạp chí ở Việt Nam, hễ có việc là làm và đa phần là phải tự tìm đến các toà soạn.

Đầu năm 2007, tôi gửi ảnh dự tuyển khoá học ảnh báo chí do Quỹ tưởng niệm báo chí Đông Dương (IMMF) tổ chức và được nhận vào khoá đào tạo ngắn trong vòng 10 ngày. Đây là Quỹ do phóng viên chiến trường kỳ cựu Tim Page lập ra, có sự tham gia hướng dẫn giảng dạy của những phóng viên chiến trường hàng đầu trên thế giới như Horst Fass (2 lần đoạt giải Pulitzer), Nick Út (giải Pulitzer 1973), James Natchwey (2 giải lớn World Press Photo)… Chính ở khoá học này, tôi đã gặp David Guttenfelder (Chief photographer của AP ở châu Á, một trong những phóng viên ảnh hàng đầu trên Thế giới hiện nay và được anh giới thiệu, tiến cử tôi với Trưởng biên tập ảnh của AP Châu Á hồi đó là bà Chikako Yatabe. Tôi chủ động gửi 1 bộ ảnh portfolio tự giới thiệu những công việc tôi từng chụp cho bà xem, và từ đó tôi nhận được lời mời cộng tác thường xuyên với hãng. Kể từ 2009, AP không còn phóng viên ảnh thường trú tại Việt Nam nữa và tôi gần như là người đảm nhận toàn bộ việc chụp ảnh những sự kiện quan trọng ở Việt Nam cho hãng.

+ Có ý kiến cho rằng, phóng viên quốc tế ở Việt Nam chỉ được gọi là New sassistant (trợ lý thông tin) chứ không được gọi là reporter đúng nghĩa. Vậy hiểu chính xác nhiệm vụ, công việc của các anh như thế nào cho đúng?

Không phải vậy! Mỗi hãng thông tấn hay báo chí quốc tế ở VN đều có người làm news assistant (trợ lý báo chí) rồi. Công việc của chúng tôi là phóng viên thực sự. Mà kể cả những trợ lý báo chí thì họ cũng vẫn làm phóng viên vì không chỉ giúp khai thác thông tin, liên hệ… họ vẫn trực tiếp đóng góp bài vở, hình ảnh.

+ Giới làm nghề vẫn rỉ tai nhau, làm phóng viên cho các hãng tin nước ngoài chỉ được cái tiếng “oai” thôi, thực tế là điều kiện tác nghiệp còn khó hơn nhiều phóng viên “nội”. Thực hư thế nào, thưa anh?

Tôi nghĩ là cũng không nhiều lắm đâu. Ngoại trừ việc phải thông báo và xin phép trước khi đi làm mất một ít thời gian thì chúng tôi cũng được đối xử như các đồng nghiệp trong nước thôi. Thậm chí trong nhiều sự kiện bọn tôi còn được ưu tiên hơn một chút về vị trí tác nghiệp.

+ Lương khủng, môi trường làm việc chuyên nghiệp nhưng đổi lại áp lực công việc hẳn là rất lớn?

– Đó là điều tất nhiên thôi. Hơn nữa chúng tôi làm thông tấn, nghĩa là sản xuất tin “thô” cho các báo, đài, tạp chí dùng nên mọi thứ đều phải rất đầy đủ, bao quát nhưng vẫn phải kỹ lưỡng, cẩn thận không được phép mắc sai sót dù nhỏ nhất vì nếu anh làm cho 1 tờ báo, sai sót của anh chỉ ảnh hưởng đến 1 tờ báo đó và độc giả của nó, còn ở đây là hàng trăm, hàng ngàn tờ báo và hàng trăm triệu độc giả khác trên toàn thế giới. Chưa kể áp lực cạnh tranh từ các hãng thông tấn khác, báo khác về sự nhanh nhạy, độc đáo của thông tin, hình ảnh nữa.

+ Áp lực lớn như vậy nên chắc hẳn một phóng viên “made in Việt Nam” như anh phải rất nỗ lực để giữ “tiếng nói” của mình trong đội ngũ phóng viên, cộng tác viên hùng hậu của hãng?

– Tôi cố gắng phát huy tối đa “phần Việt Nam” của mình trên cơ sở đảm bảo yêu cầu chung về chất lượng của Hãng đặt ra. Tôi nghĩ, AP dùng tôi nhiều vì tôi có cách nhìn riêng- tôi chụp ảnh, đưa tin bằng sự hiểu biết thấu đáo cũng như cảm xúc của người địa phương chứ không giống như cách nhìn từ-bên-ngoài của phóng viên ngoại quốc. Thỉnh thoảng ảnh tôi chụp hay được chọn “Ảnh trong ngày” của Hãng. Mỗi lần như thế tôi vui lắm vì mình cũng tạo được dấu ấn riêng cho những biên tập khó tính của họ. Điều ấy động viên tôi rất nhiều để cố gắng hơn nữa.

Bền hay không là do mình

+ Có nhiều nhà báo từng làm việc với các tờ báo nước ngoài có nói rằng: Làm việc cho Tây rất thích: trải nghiệm nhiều, mới mẻ, lương cao nhưng lại không bền. Điều này có đúng không thưa anh?

Bền hay không là do mình thôi. Thứ nhất, anh phải cố gắng hết mình để duy trì được phong độ của mình, nếu không anh sẽ bị đào thải. Bây giờ rất nhiều phóng viên trẻ hơn, nhiệt huyết họ có, đào tạo cơ bản và cơ hội cọ xát, ngoại ngữ của họ cũng tốt nữa, mình không làm tốt thì mình sẽ bị đào thải, đó là qui luật. Thứ hai, người phương Tây cũng giống như người phương Đông, luôn trọng chữ tín. Mình đã làm với Hãng thì mình phải trung thành, đừng “đứng núi này trông núi nọ”. Mặc dù tôi chỉ là cộng tác viên thường xuyên, không bị bó buộc chỉ làm cho mỗi AP nhưng nguyên tắc của tôi tự đặt ra là về mảng thời sự, tôi không làm cho các đối thủ cạnh tranh, không “cày” bài làm ảnh hưởng đến tính độc quyền của thông tin. Đơn cử như năm 2011, tôi là người duy nhất chụp ảnh Angelina Jolie, Brad Pitt và Pax Thiên ở TP.HCM. Nguồn tin tôi có được cũng là nguồn tin riêng của tôi, chả phải của hãng nhưng sau khi gửi ảnh về Tổng xã, có hàng chục cuộc điện thoại, email khắp Thế giới gọi tôi muốn mua ảnh, họ đề nghị trả cao tiền lắm, gấp hàng chục lần 1 ngày làm việc AP trả cho tôi nhưng tôi từ chối hết. Tôi trả lời là tôi làm việc này cho AP và tôi không thể bán ảnh khác cùng lô ảnh tôi chụp được, thế là không fair (công bằng). Dù cho về lý AP cũng chả cấm tôi làm việc đó.

+ Ngắn gọn bằng một câu để nói về tiêu chí hay phẩm chất cần có của một người phóng viên quốc tế tại Việt Nam, anh sẽ nói gì?

– Hàng VIỆT NAM chất lượng cao! (cười). Mà chữ Việt Nam phải viết in hoa.

+ Xin cảm ơn anh!

Congluan.vn