Nhật hướng về ASEAN và hành động của chúng ta!

Không hẳn là vì những tranh chấp biển đảo căng thẳng, khoảng 3 năm qua, xu hướng các DN Nhật Bản, quốc gia công nghệ hàng đầu thế giới đang chuyển hướng mở rộng đầu tư trực tiếp và chuyển các cơ sở sản xuất công nghiệp từ Trung Quốc sang Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) ngày càng rõ nét.
Honda, một trong những tập đoàn đầu tư sớm nhất vào Việt Nam

“China plus one” và V.I.P
Hiện tượng này được giới công nghiệp gọi là “China plus one” (Trung Quốc+1). Địa chỉ đỏ mà các công ty Nhật Bản thường hướng tới có thể gọi tắt bằng ba chữ cái ghép lại “V.I.P” đó là Việt Nam, Indonesia và Philippines.

Mạng tin “Sankei” dần nguồn Tổ chức xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) cho biết đầu tư trực tiếp từ Nhật Bản trong nửa đầu năm 2013 vào ASEAN đạt 1.020 tỷ yen trong khi Trung Quốc là 490 tỷ yen. Năm 2012, con số này lần lượt là 1.150 tỷ yen và 1.070 tỷ yen. Từ năm 2009 đến nay, đầu tư vào ASEAN liên tục vượt Trung Quốc. Xu hướng này vẫn duy trì ổn định và đang mở rộng thời gian gần đây. Bên cạnh đó, dựa trên dữ liệu do JETRO cung cấp trên mục “Thông tin khu vực và quốc gia” năm 2012, tỷ lệ đầu tư tăng so với năm trước lần lượt là Myanmar 66%, Philippines 15%, Indonesia 13%, và đây là những thị trường mà doanh nghiệp Nhật đặc biệt quan tâm. Trong khi đó, đầu tư vào Trung Quốc xuống còn -8%.
Trong khi 61,4% doanh nghiệp Nhật làm ăn tại thị trường ASEAN đang mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh thì các doanh nghiệp làm ăn tại Trung Quốc lại giảm từ 66,8% năm 2011 xuống còn 52,3%. Các doanh nghiệp trong diện “thu nhỏ quy mô- chuyển đổi-rút vốn” chiếm 5,8%, cao hơn so với mức 4,4% của năm 2011. Nguyên nhân được cho là do ảnh hưởng tiêu cực từ thực trạng khó khăn kinh tế của Trung Quốc, giá nhân công tăng cao, các cuộc biểu tình chống Nhật và căng thẳng Trung-Nhật liên quan đến tranh chấp biển đảo. Trong khi đó, ở các nước ASEAN, sức tiêu dùng mạnh mẽ của tầng lớp trung lưu, nguồn nhân lực dồi dào và giá nhân công rẻ là những nhân tố hấp dẫn. Cụ thể, nếu có giá thuê nhân công ở Trung Quốc là 100 thì ở Philippines là 77, Indonesia là 70, Việt Nam 44 và Myanmar là 16.
Ở Philippines, trong vòng 1-2 năm qua, các nhà máy của Nhật Bản mọc lên như “nấm sau mưa”.

Phải luôn sẵn sàng!

Ông Yoshida Sakae, Giám đốc điều hành của Tổ chức Thúc đẩy Ngoại thương Nhật Bản (Jetro) – TP.HCM cho rằng, các nhà sản xuất nhỏ và vừa của Nhật sẽ ra nước ngoài xây dựng cơ sở sản xuất. Trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam được xem là một trong những điểm đến hấp dẫn các doanh nghiệp Nhật nhờ có nguồn lao động có kỹ năng và chi phí thấp. Mối tương đồng về văn hóa và quan hệ tốt giữa hai dân tộc được xem là yếu tố quan trọng. Thực tế, đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam và Indonesia năm 2010 đều vượt Thái Lan. Theo các công ty tư vấn và đơn vị xúc tiến đầu tư, lâu nay các nhà đầu tư Nhật đã xem Việt Nam là một điểm đến đầu tư lâu dài trong tình hình chi phí sản xuất tại Trung Quốc đã trở nên đắt đỏ hơn. Ông Yoshida cho rằng, khoảng cách di chuyển ngắn từ Nhật đến Việt Nam (mất 5-6 tiếng) cũng là điểm thuận lợi để các doanh nghiệp Nhật chọn Việt Nam so với Indonesia (mất 7-8 tiếng) và Ấn Độ (hơn 10 tiếng)…
Do xem đây là thời cơ để thu hút đầu tư Nhật, một số địa phương, công ty phát triển hạ tầng trong nước, và ngay cả các nhà đầu tư hạ tầng Nhật Bản đã lên kế hoạch chuẩn bị hạ tầng đón nhà đầu tư Nhật, nhất là trong lĩnh vực phát triển công nghiệp phụ trợ. Cụ thể như Bà Rịa-Vũng Tàu và Hải Phòng, hai địa phương được Chính phủ chọn để xây dựng thành trung tâm phát triển công nghiệp hỗ trợ cũng đã “sẵn sàng chờ đón”. Hiện nay, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu đang khẩn trương lên kế hoạch xây dựng một khu công nghiệp chuyên về công nghiệp hỗ trợ và sẵn sàng tạo điều kiện cho các nhà đầu tư Nhật Bản ở lĩnh vực trên.
Rõ ràng xu hướng các nhà đầu tư Nhật đang hướng vào Việt Nam ngày càng nhiều. Tuy nhiên, các công ty tư vấn đầu tư cho rằng Việt Nam cần cải thiện hơn nữa môi trường kinh doanh để thu hút nguồn vốn đầu tư Nhật. Bởi không phải đến thời điểm này, mà trước đây đã liên tục có các đoàn doanh nghiệp Nhật Bản tới để tìm hiểu về vấn đề đầu tư vào Việt Nam, nhưng họ có quyết định dừng chân ở Việt Nam hay không dường như vẫn chưa xác định rõ được. Đại diện của các đơn vị xúc tiến đầu tư Nhật Bản tại Việt Nam cũng cho rằng, doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ của Nhật Bản đều là nhỏ và vừa, vốn ít, thậm chí lần đầu tiên đầu tư ra nước ngoài, nên thường nhiều băn khoăn, lo ngại, trong khi lại có rất ít thông tin về thị trường Việt Nam… Do vậy, để thu hút các doanh nghiệp hỗ trợ Nhật Bản, cần quan tâm cung cấp thông tin về thị trường Việt Nam, sẵn sàng tư vấn và hỗ trợ khi cần thiết, đáp ứng các yêu cầu về hạ tầng cơ sở, các chính sách ưu đãi đầu tư, nguồn nhân lực…
Việt Nam phải biết tận dụng mối quan hệ hữu hảo với Nhật Bản

Theo một số chuyên gia kinh tế, Việt Nam còn “chậm chạp” trước cơ hội này. Hãy nhìn Philippines, họ đã nhắm tới khoảng 15 doanh nghiệp lớn của Nhật Bản có cơ sở sản xuất tại Trung Quốc và cam kết sẽ có những ưu đãi thuế đặc biệt nếu họ rời Trung Quốc sang Philippines.

Mạnh Kiên

Cơ hội cho “Myanmar đổi thay”

Một địa điểm khác đang trở nên rất hấp dẫn là Myanmar. Chuyên gia Yukio Suzuki, thuộc tổ chức Bell Investment, khẳng định Myanmar là điểm đến trong tương lai với những ổn định về chính trị và mở cửa hiện nay. Tháng 4 vừa qua, Nhật Bản đã xóa nợ 3,7 tỷ USD và chuẩn bị nối lại tài trợ cho Myanmar.
Ở Myanmar, trọng tâm hướng tới của Nhật Bản là ngành dệt may và da giày. Còn Việt Nam cũng đang đón một luồng đầu tư mạnh mẽ từ các doanh nghiệp Nhật vốn đang trong chiến lược chuyển một bộ phận sản xuất từ Trung Quốc sang ở các lĩnh vực như cơ khí, phụ tùng ôtô, điện tử vi mạch…