Điểm lại những tờ báo quốc ngữ đầu tiên

Báo chí Việt Nam thực sự thoát thai từ cái nôi của chế độ thuộc địa. Sự ra đời của báo chí trùng khít với bước chân xâm lược của người Pháp vào Việt Nam. Lịch sử báo chí Việt Nam phát triển qua nhiều giai đoạn khác nhau với khá nhiều thăng trầm. Nhân ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6, cùng điểm lại những tờ báo quốc ngữ đầu tiên, những tờ báo góp phần không nhỏ vào việc định hình và xây dựng nên  nền báo chí Việt Nam ngày nay.

 Gia Định Báo – Sự ra đời của nền báo chí Việt

Lịch sử báo chí Việt Nam bắt đầu với sự ra đời của Gia Định báo vào ngày 15/4/1865 tại Sài Gòn. Gia Định báo phát hành trong phạm vi vùng chiếm đóng của thực dân Pháp lúc đó là 3 tỉnh miền Đông Nam Bộ.

Gia Định Báo - Báo quốc ngữ đầu tiênGia Định báo có khổ 25x32cm, giá 0,97 đồng/tờ, phát hành vào thứ 3 hàng tuần.

Ban đầu, Gia Định báo có mục đích chủ yếu là công cụ thông tin của người Pháp ở Đông Dương với tư cách là một tờ công báo chuyên đăng các công văn, nghị định, thông tư của chính quyền thực dân. Sau này, khi Trương Vĩnh Ký chính thức làm giám đốc, tờ báo mới được phát triển mục biên khảo, thơ văn, lịch sử…

Gia Định báo cũng có góp phần cổ động việc học chữ Quốc ngữ và lối học mới, mở đường cho các thể loại văn xuôi Việt Nam in bằng chữ quốc ngữ, đặt nền móng cho sự hình thành báo chí Việt Nam.

Đường D'Adran (Hồ Tùng Mậu ngày nay)Đường D’Adran (Hồ Tùng Mậu ngày nay), một trong những địa chỉ từng in tờ Gia Định báo.

Những mẩu quảng cáo đầu tiên trên tờ Gia Định báo (và cũng là của báo chí Việt Nam) xuất hiện vào năm 1882.

Nông Cổ Mín Đàm – Tờ báo quốc ngữ về Kinh tế đầu tiên

Tờ báo kinh tế đầu tiên trong lịch sử báo chí Việt Nam là tờ Nông Cổ Mín Đàm nghĩa là “uống trà bàn chuyện làm ruộng và đi buôn”. Đây là tờ báo tiếng Việt do Paul Canavaggio – một chủ đồn điền và thương gia người đảo Corsica, hội viên Hội đồng Thuộc địa Nam Kỳ làm chủ nhiệm. Chủ bút lần lượt là các ký giả Dũ Thúc Lương Khắc Ninh, Gilbert Trần Chánh Chiếu, Nguyễn Chánh Sắt…

Nông Cổ Mín Đàm bàn về nông nghiệp và thương nghiệp, phát hành thứ năm hằng tuần tại Sài Gòn bằng chữ quốc ngữ. Số 1 ra ngày 1 tháng 8 năm 1901. Một thời gian sau báo được xuất bản một tuần 3 kì. Sau khi phát hành số ra ngày 4 tháng 11 năm 1921 thì báo bị đình bản.

Nông Cổ Mín ĐàmNông Cổ Mín Đàm số ra ngày 1/8/1901 (số đầu tiên)

Tờ báo này ra đời theo một nghị định của Quan Tổng thống Đông Dương Paul Doumer ban hành tại Sài Gòn ngày 14/2/1901. Ban đầu, trụ sở của tòa soạn đặt ở số 84 đường La Grandière, Sài Gòn. Một thời gian sau, trụ sở thay đổi liên tục, cuối cùng tọa lạc tại số 12 đường Cap St–Jacques, Sài Gòn.

Nông Cổ Mín Đàm năm 1904Báo Nông Cổ Mín Đàm 18/8/1904

Trần Chánh SắtÔng Trần Chánh Sắt, một trong những chủ bút của tờ Nông Cổ Mín Đàm

Nông Cổ Mín ĐàmMột mẩu quảng cáo sách trên tờ Nông Cổ Mín Đàm.

Báo có khổ 20×30 cm, với tổng cộng 8 trang, trong đó các trang giữa đăng các truyện dịch (như Tam quốc chí tục dịch hay một số truyện ngắn khác của Anh, Pháp hoặc Trung Quốc), thơ ca do các cộng tác viên sáng tác, điểm báo châu Âu, hướng dẫn cách thức vệ sinh phòng bệnh hoặc trồng trọt chăn nuôi, thông tin số lượng và giá lúa gạo bán đi các nước, 2 trang cuối dành cho quảng cáo và rao vặt.

Cứu Quốc

Báo Cứu Quốc - Lịch sử báo chí Việt NamBáo Cứu Quốc

Lục Tỉnh Tản Văn

Báo Lục Tỉnh Tản Văn - Lịch sử báo chí Việt NamBáo Lục Tỉnh Tản Văn

Phụ Nữ Tân Văn

Báo Phụ nữ Tân văn - Lịch sử báo chí Việt NamBáo Phụ nữ Tân văn

Sài Gòn

Báo Sài Gòn - Lịch sử báo chí Việt NamBáo Sài Gòn

Thiên An